Mostrando entradas con la etiqueta erredakzioaren kudeaketa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta erredakzioaren kudeaketa. Mostrar todas las entradas

2013/01/28

Informazio-ezbeharrak: bi adibide

Aurreko astean Espainiako El País egunkariak Venezuelako presidentearen hilzoriko argazkia lehen orrira eraman zuen. Hala ere, irudikoa ez zen Hugo Chávez. Orduan, El Paísek egunkariaren ale guztiak kioskoetatik jaso zituen. Gainera, azalean ez ezik, barruan ere argazkiaren "nazioarteko esklusibotasuna" goraipatu zuen El Paísek:

(Iturria: El Mundo)

Hortaz, El Paísek egunkariaren beraren azalpena garrantzitsua da: Chávezen osasunaren inguruko informazioa egiaztatzeko ezintasunak argazki faltsua justifikatzen du. Paperezko edizioa topatzerik ez dagoenez, El Paísek emandako azalpena aurreko egunean zabaldutako informazioarekin bat ote datorren alderatzeko aukera ekidin nahi izan zuten. Horrela, azalpenean, egunkariak informazio okerra atzemateko ezintasuna aipatu zuen: 

(Iturria: El País)

Hedabideek plazaratutako mezu faltsuari informazio-ezbehar esaten zaio. Informazio-ezbeharrik ezagunenak 2003an azaldu ziren, AEBko bi egunkaririk entzutetsuenek (New York Timesek eta USA Todayk) asmakizunetan oinarritutako albisteak plazaratu izanagatik jendaurreko azalpena eman zutenean. New York Timesek Irakeko berri-emaile berezi Jayson Blair kaleratu zuen orduan. Blairren Irakeko kronikak asmatuak ziren: jasotako adierazpenak ez zituzten aipatutako iturriek egin; aipatzen zuten zenbait iturri, gainera, ez zen existitzen. Izan ere, informazio-ezbeharrak entzute handiko albisteak izaten dira. Horrenbestez, albisteen edukia egiazkoa izan arren (gertakizuna, alegia), hura osatzeko kazetaritza-lana asmatua da: iturriak, adierazpenak, etab. Alde horretatik, Chávez gaixorik egoteak haren inguruko informazio okerra biderkatu du. Hedabideen oinarrizko egitekoa albisteak egiaztatzean datza, gaininformazioaren garaian, batik bat.

El Paísek argitaratu zuen Chávezen argazki faltsuaren egilea Tommasso Debenedetti kazetari [sic] italiarra da. Italiako egunkari askok 2006tik DeBenedettiren zenbait elkarrizketa faltsuak argitaratu zituzten. Azkenean, 2010ean 25 elkarrizketa faltsu egiaztatu zituzten. El Paísek Italiako egunkarien informazio-ezbeharren berri eman zuen:
(Iturria: El País)

Are gehiago, El Paísek DeBenedetti bera elkarrizketatu zuen. Nahi barik, kalitatezko egunkarien ezaugarria azpimarratu zuen: atxikimendu ideologiko-ekonomikoa, hain zuzen. El Paísek Espainiako erregearen hilzoriaren argazkia argitaratuko luke?
(Iturria: El País)

New York Timesek, ordea, erredakzioan bertan ikerketa abiatu zuen. Ondoren, Blair kaleratu zuen. Irakurleei zor dien begiruneari jarraiki, auzia lehen orrian bertan aurkeztu zuen:
(Iturria: New York Times)

Okerreko informazioaren eta, batez ere, informazio-ezbeharren kostua altuegia da, hedabideak sinesgarritasuna galtzen duelako. Sinesgarritasuna, gainera, komunikazio-enpresen bideragarritasunaren oinarria da. Orduan, informazioaren egiazkotasuna bermatzeko asmoz, egileek kazetarion lan-baldintzak hobetzeko eskatu dute. New York Times-eko kazetariak, esaterako, ez zuen Kazetaritza Lizentziatura amaitu, baina egunkariak ez zuen datu hori egiaztatu. El Paísen kasuan, 129 langile kaleratu izana egotzi diote. Izan ere, kalitateak okerreko informazioa zuzentzea baino konpromiso handiagoa eskatzen dio hedabideari. Aginteari neurri hartzea hedabideen ekarpen soziala da. Era berean, auzia aurkezteko moduak eta gardentasuna bermatzeko neurriek hedabidearen profesionaltasunaren maila agerian uzten dute.

2012/09/02

Kazetaritzak ere oporrak hartzen ditu

Langileen udako oporrak ziurtatzeko, hedabideek unibertsitateko ikasleekin kazetari-lanpostuak bete ohi dituzte. Kazetaritza ikasleei udako albisteen okerrak egozten dizkiote, baina, oporraldietan hedabideek inoiz baino akats gehiago eta larriagoak agertzen dituztelako. Adibidez, 2008ko datuei erreparatuta, Etb1ek eta Berriak uztailetik abuztura bitartean ohiko akats kopurua bikoiztu zuten.



                                                                                                              Iturria: Berria (2008/08/21)
Neurri batean, akats kopuru altuegia kazetariak bekadunekin ordezteko enpresa-erabakiari dagokio. Bekadunak ez dira kazetariak. Izan ere, lanean jasoko duten formazioan oinarrituta, ikasleek ez dute kazetarien lansari bera (erdia ere ez) kobratzen.
                                                                                             Iturria: Espacio Dircom

Lan-formazioa bideratuko duen kazetaririk egon ezean, aurtengo abuztuan honelako albisteak irakurri ahal izan ditugu:
                                                                                Iturria: Deia (2008/08/27)

Unibertsitateko ikasleek kazetaritza-formazioa badute. Hortaz, lan-eskarmentua baino ez zaie falta. Nire kasuan, 2002ko udan, albiste-agentzietako berri bat euskaratzen nenbilela, Espainiako poliziak ETAren bonba-auto bat atzeman ahal izan zuela idatzi nuen, xaflak “tolestuta” zituelako. Imanol MuruaUriak eta Xabin Makazagak nire testua irakurtzeko ardura zutenez, autoaren xaflak “bikoiztuta” zeudela argitu zidaten, erdaraz “dobladas” esaten baita. Euskaldunon Egunkariako artikulu hori, baina, ez dago sarean. Hemen gabezia hori azaldu beharko lukete.

Bekadunek kazetarien lanpostua ordeztu ahal izateko, haien lan-formazioa bideratuko duen kazetaria izendatzea ezinbestekoa da. Horrexek udako albisteen koherentzia ziurtatuko du. Esaterako, Deiak oroimen historikoari buruzko sail berezia daukanez, bertan Paco Etxeberria antropologoaren lanaren berri eman ohi du. Aranzadi Zientzia Elkarteko zuzendaria izanez, 1936ko gerran eraildakoen gorpuak hobietatik berreskuratzen ditu Etxeberriak. Hala ere, gizarte ataleko kazetaria ez zen Etxeberria identifikatzeko gai izan eta “euskal antropologo bat” esan zion:
                                                                              Iturria: Deia (2008/08/27)


Hurrengo egunean, informazioa zuzendu zuten:

                                                                               Iturria: Deia (2008/08/28)

Arinkeria horrek hedabidearen ildo editoriala eta, batez ere, jarduera profesionala zalantzan ipintzen ditu. Hala ere, badira bekadunei lepora ezin dakizkieken oporraldietako akats larriegiak. Alde batetik, ETAren balizko komunikatuak kaleratu eta gutxira zuzendu zuen Euskal Telebistak. ETB2k irailaren 27ko 'Teleberri 2'-an ETAren dokumentu horren berri eman zuen. Ondoren, zuzendu zuenDeiak informazioa egiaztatu barik zabaldu izanaren erantzukizuna EiTBko arduradunei egotzi zion eta ez, erredakzio-taldeari. 

Urte bi lehenago, ordea, ETArena ez zen beste komunikatu bat ere zabaldu zuen Berriak. Orduan, Diario Vascok jarduera armatuari buruzko kezka azpimarratu zuen, Real IRAren antzerako ETAren zatiketa. Horretarako, baina, ez zuen Berriaren izena aipatu ere egin:
  
                                                                                                 Iturria: Diario Vasco (2009/09/28)

Oraingoan, ordea, Alberto Suriok (Diario Vascoko kazetari-ohiak) zuzendutako ETBren informazioa egokitzat eman zuen Vocento taldeak. Are gehiago, egiaztatu bako albistea zabaldu izana gaitzetsi ere ez du egiten:
                                                                                                   Iturria: Diario Vasco (2012/08/27)

Bestetik, ETAren komunikatuen inguruko akatsak ez ezik, bekadunei leporatzerik ez dagoen hutsegite handiegiak ikusi ditugu. Esaterako, Libération egunkariak asteburu batez kioskoetan egoteko ezinbesteko betebeharrari eutsi ezin izana!
                                                                                                  Iturria: Libération (2012/09/02)

Horrenbestez, hedabideek udan albisteak modu arinegian lantzen dituzte. Kazetaritza-jarduera bera lausotu egiten dute eta hori ez dagokie bekadunei bakarrik. Kazetaritza ikasleen lan-formazioa gidatuko duen erredaktoreak hedabidearen nortasunaren berri emango die. Gainera, hedabideak eguneroko lanetik lortzen duen eskarmentua erredakzioan zabaldu behar du. Horrela, sailen arteko koherentzia bermatuko du. Alemanian, adibidez, albisteak binaka ikertzeko eta lantzeko tradizioa dago. Ondorioz, lan-jardunaren eskarmentua lantaldeari dagokio eta ez, kazetari bakar bati.